Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρνει ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Σάκης Αρναούτογλου, τις έντονες αντιδράσεις που έχει προκαλέσει ο Ν. 5259/2025 για τα κοινωφελή κληροδοτήματα, καταθέτοντας κοινοβουλευτική ερώτηση με επίκεντρο τη διαφάνεια, τη χρηστή διακυβέρνηση, την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και τον σεβασμό της βούλησης των εθνικών ευεργετών.
Όπως επισημαίνει, η Ελλάδα διαθέτει μία από τις σημαντικότερες παραδόσεις κοινωφελών κληροδοτημάτων στην Ευρώπη. Οι περιουσίες που άφησαν οι εθνικοί ευεργέτες στήριξαν επί δεκαετίες σχολεία, νοσοκομεία, υποτροφίες, πολιτιστικές υποδομές και κοινωνικές δράσεις, αποτελώντας πολύτιμο κομμάτι της ιστορικής και κοινωνικής ταυτότητας της χώρας.
Ωστόσο, η κυβέρνηση, με τον Ν. 5259/2025, επέλεξε να προχωρήσει σε αλλαγές που έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από φορείς της κοινωνίας των πολιτών, όπως η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδας, αλλά και από οργανισμούς της τοπικής αυτοδιοίκησης. Οι φορείς εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες ότι το νέο πλαίσιο συγκεντρώνει τη διαχείριση των κοινωφελών περιουσιών, περιορίζει τον ρόλο των τοπικών κοινωνιών και δημιουργεί ερωτήματα ως προς τον σεβασμό της βούλησης των ευεργετών.
Με την ερώτησή του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο ευρωβουλευτής ζητά να διευκρινιστεί εάν οι εθνικές μεταρρυθμίσεις αυτού του χαρακτήρα διασφαλίζουν τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την προστασία της βούλησης των ευεργετών, εάν η διατήρηση του κοινωφελούς χαρακτήρα των ιστορικών κληροδοτημάτων αποτελεί στοιχείο που συνάδει με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον πολιτισμό, την κοινωνική οικονομία και την καλή διακυβέρνηση, καθώς και εάν η Επιτροπή προτίθεται να προωθήσει κοινές ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές και βέλτιστες πρακτικές για τη διαχείριση των ιστορικών κοινωφελών ιδρυμάτων.
Σε δήλωσή του τονίζει:
«Τα κληροδοτήματα των εθνικών ευεργετών δεν ανήκουν σε καμία Κυβέρνηση. Ανήκουν στην ιστορία, στην κοινωνία και στις επόμενες γενιές. Κανείς δεν έχει δικαίωμα να αλλοιώνει τη βούληση ανθρώπων που διέθεσαν την περιουσία τους για το κοινό καλό.
Οι αλλαγές που προωθήθηκαν προκαλούν εύλογες ανησυχίες για τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τον ρόλο των τοπικών κοινωνιών στη διαχείριση των κοινωφελών περιουσιών. Γι’ αυτό ζητώ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να τοποθετηθεί με σαφήνεια για το κατά πόσο οι αρχές της χρηστής διακυβέρνησης, της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και του σεβασμού της βούλησης των εθνικών ευεργετών διασφαλίζονται.
Η Κυβέρνηση οφείλει να ακούσει τις εύλογες αντιδράσεις των φορέων της κοινωνίας των πολιτών και της τοπικής αυτοδιοίκησης και να προστατεύσει μια ανεκτίμητη εθνική παρακαταθήκη, αντί να δημιουργεί αμφιβολίες για το μέλλον των κοινωφελών κληροδοτημάτων.»
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:
Θέμα: Προστασία των κοινωφελών κληροδοτημάτων και της βούλησης των εθνικών ευεργετών στην Ελλάδα
Η Ελλάδα διαθέτει μία από τις σημαντικότερες παραδόσεις κοινωφελών κληροδοτημάτων στην Ευρώπη. Οι περιουσίες που άφησαν οι εθνικοί ευεργέτες χρηματοδότησαν επί δεκαετίες σχολεία, νοσοκομεία, υποτροφίες, πολιτιστικές υποδομές και κοινωνικές δράσεις, αποτελώντας αναπόσπαστο τμήμα της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η θέσπιση του Ν. 5259/2025 έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από φορείς της κοινωνίας των πολιτών, όπως η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδας, καθώς και από οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης. Οι φορείς αυτοί εκφράζουν ανησυχίες ότι η νέα νομοθεσία συγκεντρώνει τη διαχείριση των κοινωφελών περιουσιών, περιορίζει τον ρόλο των τοπικών κοινωνιών και ενδέχεται να επηρεάσει την πιστή εφαρμογή της βούλησης των ευεργετών, που αποτελεί θεμελιώδη αρχή του δικαίου των κοινωφελών περιουσιών.
Υπό το πρίσμα των αρχών της χρηστής διακυβέρνησης, της διαφάνειας, της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και της επικουρικότητας,
ερωτάται η Επιτροπή:
Παρακολουθεί, αν οι εθνικές μεταρρυθμίσεις που αφορούν κοινωφελείς περιουσίες και ιστορικά κληροδοτήματα διασφαλίζουν τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τον σεβασμό της βούλησης των ευεργετών;
Θεωρεί ότι η διατήρηση του κοινωφελούς χαρακτήρα ιστορικών κληροδοτημάτων και η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς συνάδουν με τους στόχους της ΕΕ στους τομείς του πολιτισμού, της κοινωνικής οικονομίας και της καλής διακυβέρνησης;
Προτίθεται να εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές ή να ενθαρρύνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών-μελών για τη διαχείριση ιστορικών κοινωφελών ιδρυμάτων και κληροδοτημάτων, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια, τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και την προστασία της βούλησης των ευεργετών;
